Ngành giấy Việt Nam hiện nay đang gặp tình trạng phụ thuộc chủ yếu vào nguyên liệu bột giấy và giấy thành phẩm nhập khẩu. Trong khi chúng ta có rừng và lại xuất khẩu thô gỗ nguyên liệu với giá rẻ. Điều này dẫn đến tình trạng chảy máu ngoại tệ và giá thành giấy trong nước cũng không cạnh tranh được với các công ty giấy ngoại nhập. Bên cạnh đó, hiện nay số lượng lớn giấy đã qua sử dụng vẫn chưa được đưa vào tái sản xuất, gây ra tình trạng lãng phí đáng báo động.

Ông Vũ Văn Cường, Vụ trưởng Vụ Công nghiệp nhẹ - Bộ Công Thương cho biết: Nguyên nhân của tình trạng tăng nhập, giảm xuất ở ngành giấy là do sự thiếu hụt quá lớn bột giấy nguyên liệu, mặc dù gỗ nguyên liệu không hề thiếu. Hiện cả nước có khoảng trên 300.000 ha rừng nguyên liệu, mỗi năm trồng mới khoảng 7.000 ha, nhưng chỉ có rất ít nhà máy sản xuất bột giấy.

Ông Vũ Ngọc Bảo – Tổng Thư ký Hiệp hội Giấy và Bột giấy Việt Nam, cho biết: Nhiều rừng nguyên liệu ở Thanh Hóa, Kon Tum có gỗ đã đến tuổi khai thác nhưng không có đầu ra nên phải bán gỗ cho tư nhân hoặc các doanh nghiệp dùng vào mục đích khác. Với người trồng rừng thì bán cho ai cũng là tiền, vấn đề là ngành giấy đã phải đầu tư một lượng vốn không nhỏ cho người trồng rừng nguyên liệu, nhưng lại không thể thu mua gỗ vì chưa có nhà máy chế biến bột giấy.

Điều này cho thấy ở Việt Nam ngày càng có nhiều công ty giấy thành lập nhưng hầu hết vẫn chưa đủ tiềm lực và công nghệ thu mua và xử lý nguyên liệu bột giấy để sản xuất giấy mà chỉ nhập bột giấy từ nước ngoài về sản xuất lại.

Hiện chỉ có một số ít doanh nghiệp như Công ty Giấy Bãi Bằng và Công ty Cổ phần Giấy Tân Mai là chủ động đáp ứng được khoảng 80% tổng số bột cho sản xuất giấy.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Thành Biên cho biết, trong khi nước ta có thế mạnh và tiềm lực về rừng nguyên liệu và trên thực tế vẫn đang xuất khẩu gỗ hoặc dăm mảnh, thì hàng năm các doanh nghiệp ngành giấy vẫn phải nhập 10.000 - 15.000 tấn bột giấy. Đó là do sự đầu tư bất hợp lý, thiếu cân đối giữa sản xuất bột và sản xuất giấy. Bên cạnh đó, vì nhiều lý do khác nhau mà việc kéo dài đầu tư xây dựng một số nhà máy đáp ứng không kịp nhu cầu sản xuất, làm mất cơ hội cạnh tranh với sản phẩm giấy các nước.

Các nhà chức trách cần kết hợp các công ty giấy nội tìm ra giải pháp để phát triển ngành giấy bằng nguồn nguyên liệu nội địa hơn nữa, nhằm giảm giá thành, hạn chế nhập nguyên liệu nước ngoài.